Quá trình kiểm tra chất lượng trong TQM là một hoạt động gắn liền với sản xuất, không những chỉ kiểm tra chất lượng sản phẩm mà còn là việc kiểm tra chất lượng các chi tiết, bán thành phẩm.. và các nguyên vật liệu cũng như các điều kiện đảm bảo chất lượng..

Khái niệm kiểm tra trong TQM được hiểu là kiểm soát. Nó không đơn thuần là công việc kỹ thuật mà còn bao gồm các biện pháp tổng hợp và đồng bộ về tổ chức, kinh tế, giáo dục, hành chính,..Việc đo lường đầu vào, đầu ra và bản thân quy trình, hệ thống là một khâu quan trọng của TQM nhằm loại bỏ hay kiểm soát những nguyên nhân của sai sót và trục trặc chất lượng trong hệ thống và cũng trên cơ sở đó tiến hành các hoạt động cải tiến, nâng cao và hoàn thiện chất lượng.

4.8.1.Kiểm tra chất lượng trước khi sản xuất:

-         Kiểm tra tình trạng chất lượng và việc cung cấp các hồ sơ tài liệu thiết kế, công nghệ.

-         Kiểm tra tình trạng các phương tiện đo lường, kiểm nghiệm.

-         Kiểm tra tình trạng thiết bị công nghệ.

-         Kiểm tra các điều kiện đảm bảo chất lượng khác.

                        -     Kiểm tra chất lượng nguyên vật liệu và sản phẩm nhập:

-         Kiểm tra bên ngòai

-         Kiểm tra phân tích thử nghiệm.

4.8.2.Kiểm tra trong quá trình sản xuất:

-         Kiểm tra tiêu thụ sản phẩm.

-         Kiểm tra phòng ngừa phế phẩm. 

-         Thống kê, phân tích các chỉ tiêu chất lượng.

-         Thống kê, phân tích các dạng và các nguyên nhân gây khuyết tật trên sản phẩm và trục trặc trong quy trình.

 4.8.3. Kiểm tra thăm dò chất lượng trong quá trình sử dụng:

-         Các hình thức thử nghiệm trên các môi trường, điều kiện sử dụng khác nhau để kiểm chứng và cải tiến chất lượng.

-         Thăm dò khách hàng qua trưng cầu ý kiến, hội nghị khách hàng, trả lời thư của khách hàng, thống kê, theo dõi khách hàng.

 Khác với phương pháp quản lý chất lượng cổ truyền, trong TQM trong việc kiểm tra chất lượng chủ yếu được thực hiện bởi chính những công nhân, nhân viên trong quy trình. Điều này dẫn đến một tư duy mới trong sản xuất là: Mọi nhân viên sẽ chủ động tự kiểm tra xem “mình làm như thế nào ?””Tại sao mình laiû không làm như thế này ?” chứ không phải người khác kiểm tra xem kết quả công việc của họ ra sao. Chính vì vậy mà trong TQM việc đào tạo, huấn luyện cho các thành viên trong và việc khuyến khích hoạt động nhóm, là công việc quan trọng giúp cho mọi người thực thi các biện pháp tự quản lý, kiểm soát và hợp tác với nhau. Trong doanh nghiệp việc sử dụng các công cụ thống kê cũng giúp cho mọi người có thể nắm bắt công khai các thông tin cũng là một đặc điểm mới trong quản lý.

 Sự hợp tác nhóm trong hoạt động chất lượng có một ý nghĩa rất to lớn đối với các tổ chức, xí nghiệp...vì sự cố gắng vượt bậc của mỗi cá nhân riêng lẽ trong tổ chức khó có thể đạt được sự hoàn chỉnh trong việc giải quyết những thắc mắc, trục trặc so với sự hợp tác của nhiều người, do vậy mà hình thức hợp tác nhóm sẽ mang lại một hiệu quả cao trong việc cải tiến chất lượng nhất là trong quá trình áp dụng TQM. Tinh thần hợp tác nhóm thấm nhuần rộng rãi trong mọi tổ chức là bộ phận thiết yếu để thực hiện TQM. Nhưng như vậy không ngụ ý rằng vai trò của cá nhân sẽ bị lu mờ và ngược lại nó càng có thể được phát triển mạnh mẽ hơn.

 Để làm được điều này thì tổ chức phải tạo điều kiện cho mỗi thành viên thấy được trách nhiệm của mình, của nhóm trong công việc bằng cách trao cho họ quyền tự quyết và phải thừa nhận những đóng góp, ý kiến, hay những cố gắng bước đầu của họ. Chính tinh thần trách nhiệm đó làm nảy sinh tính tự hào, hài lòng với công việc và việc làm tốt hơn. Sự hợp tác nhóm được hình thành từ lòng tin cậy, tự do trao đổi ý kiến và đặc biệt là sự thông hiểu công việc của các thành viên đối với những mục tiêu, kế hoạch chung của doanh nghiệp.

Các hoạt động quản lý và cải tiến chất lượng đòi hỏi phải có sự hợp tác nhóm và các mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau. Mục tiêu hoạt động của các tổ, nhóm chất lượng thường là tập trung vào các vấn đề cụ thể, qua sự phân tích, thảo luận, hiến kế của các thành viên sẽ chọn ra các giải pháp tối ưu, khả thi nhất. Hoạt động của các nhóm chất lượng trong doanh nghiệp rất đa dạng và phong phú, nếu được quản lý tốt sẽ mang lại hiệu quả rất lớn trong việc thực hiên chương trình TQM một cách nhanh chóng và tiết kiệm.

 Để thực hiện việc cam kết tham gia quản lý, cải tiến chất lượng ở tất cả mọi thành viên trong doanh nghiệp cần phải có một chương trình đào tạo, huấn luyện cụ thể, tiến hành một cách có kế hoạch và thường xuyên để đáp ứng những thay đổi về công nghệ cũng như thích ứng một cách nhanh chóng với những yêu cầu về sản phẩm ngày càng đa dạng của thị trường. Mặt khác, việc áp dụng TQM đòi hỏi sự tiêu chuẩn hóa tất cả các yếu tố của quá trình sản xuất, qui trình công nghệ. Công việc kiểm tra, kiểm soát chất lượng đòi hỏi phải sử dụng các công cụ thống kê, các hoạt động cần được tính toán phối hợp một cách đồng bộ, có kế hoạch cho nên công tác đào tạo, huấn luyện về chất lượng là một yêu cầu cần thiết.

Mục tiêu của công tác đào tạo phải được đề ra một cách cụ thể và thường tập trung vào các vấn đề sau:

-         Phải đảm bảo rằng mọi nhân viên đều được đào tạo, huấn luyện đúng đắn để họ có thể thực thi đúng nhiệm vụ được phân công.

-         Làm thế nào để nhân viên hiểu rõ được các yêu cầu của khách hàng?

-         Những lĩnh vực nào cần ưu tiên cải tiến?

-         Xây dựng các kế hoạch nhân sự lâu dài, chuẩn bị cho tương lai.

-         Cần phải soạn thảo thêm các thủ tục, tiêu chuẩn nào?

Cần phải theo dõi bằng sổ sách, văn bản những vấn đề đào tạo một cách hệ thống, thường xuyên. Việc đào tạo về chất lượng trong doanh nghiệp cần phải thực hiện cho mọi cấp quản trị với những nội dung thích hợp:

 4.10.1.-Cấp lãnh đạo cấp cao :

Họ là những người quyết định chính sách, chiến lược nên việc am hiểu TQM đối với họ sẽ có tính chất quyết định thành công hay thất bại của chương trình.

4.10.2.-Cấp lãnh đạo trung gian :

Là những ngưòi quyết định về sách lược hoặc thực thi các chính sách. Mục tiêu đào tạo cho cấp nầy là làm cho họ có ý thức và quyết tâm thực hiện các biện pháp về chất lượng phù hợp với mục tiêu đã đề ra. Trong cấp nầy, người cần đặc biệt chú ý là các Giám đốc, Trưởng phòng phụ trách về chất lượng trong doanh nghiệp. Họ cần phải có đủ trình độ để tư vấn cho lảnh đạo về chất lượng trong doanh nghiệp, kể cả trong việc thiết kế, vận hành và kiểm soát hệ thống chất lượng. Ngoài ra, họ còn có trách nhiệm huấn luyện và giúp đỡ các đồng nghiệp khác trong việc thiết kế và vận hành hệ thống quản lý chất lượng trong phạm vi chức năng của họ. Nội dung đào tạo đối với đối tượng nầy bao gồm việc đào tạo, huấn luyện toàn diện về triết lý, khái niệm, kỹ thuật, các phương pháp kiểm soát chất lượng  bằng thống kê (SQC).

4.10.3.-Các cán bộ giám sát chất lượng và lãnh đạo nhóm chất lượng :

Là những người kiểm tra giám sát và quyết định công việc tại chỗ. Họ cần được trang bị kiến thức để quản lý tại chỗ việc thực thi các hoạt động chất lượng, phải sử dụng thành thạo các công cụ SQC, phải có khả năng kiểm soát, hướng dẫn nhân viên tại chỗ. Thành công của TQM phụ thuộc rất nhiều vào sự tham gia trực tiếp của nhóm người nầy. Việc đào tạo huấn luyện nhóm nầy thường do lãnh đạo cấp trung gian đảm nhận và tập trung vào các vấn đề cụ thể là :

                        -Giải thích rõ ý nghĩa, nội dung của các chính sách chất lượng.

                        -Giải thích rõ các nguyên tăïc cơ bản của TQM

                        -Có những kỹ năng quản trị cần thiết như việc lập kế hoạch phối hợp trong dây chuyền sản xuất cho đồng bộ, tổ chức các nhóm, đội tự quản, tổ chức các buổi hội thảo trong phân xưởng.v.v.

                        -Hiểu rõ vai trò của họ trong toàn bộ hệ thống, có thái độ tích cực, thúc đẩy mọi người làm việc, hiến kế.

                        -Dựa vào các kết quả thống kê, phân tích , tìm cách phát hiện và giải quyết vấn đề cụ thể phát sinh trong thực tế.

 4.10.4.-Các nhân viên trong doanh nghiệp :

Là những người thực thi các hoạt động chất lượng. Mỗi nhân viên cần được huấn luyện tỉ mĩ về các thủ tục, tiêu chuẩn chất lượng liên quan đến công việc của họ cũng như về những kỹ thuật, nghiệp vụ và những khái niệm về tính đồng bộ trong hệ thống. Họ cũng phải hiểu rõ những yêu cầu của khách hàng bên trong cũng như bên ngoài của mình, biết sử dụng các biểu đồ thống kê và được khuyến khích tham gia vào các dự án cải tiến chất lượng.

Công việc huấn luyện cho nhân viên phải được tiến hành thường xuyên trong doanh nghiệp và thường do các giám sát viên, các trưởng nhóm đảm nhận. Ở nhiều doanh nghiệp, người ta còn mời các chuyên gia đến xí nghiệp để đào tạo và huấn luyện cho nhân viên các kỹ năng về quản lý chất lượng, kỹ thuật thống kê, nhằm phát huy tiềm năng sáng tạo của nhân viên.

 Để thực hiện TQM, điều trước tiên đối với tổ chức là phải xây dựng cho được kế hoạch giúp cho tổ chức tiếp cận với TQM một cách dễ dàng, xác định được ngay trình tự thực hiện các công đoạn của TQM từ am hiểu, cam kết cho đến việc thiết lập hệ thống chất lượng, kiểm soát, hợp tác nhóm, đào tạo.v.v.

Tuy nhiên, muốn áp dụng TQM trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, các doanh nghiệp cần có một tư duy, nhận thức mới trong quản lý chất lượng và đạo đức kinh doanh cũng như  sự hỗ trợ cần thiết và kịp thời của nhà nước.

Từ những kinh nghiệm thực tế, người ta nhận thấy rằng những kết quả thu được từ những hoạt động cải tiến chất lượng của toàn bộ doanh nghiệp đã mang lại những ưu thế sau :

(1)    Nhờ thường xuyên có những hoạt động cải tiến chất lượng, doanh nghiệp có thể nâng cao uy tín của mình trên thương trường, tăng thu nhập một cách ổn định nhờ chất lượng sản phẩm, dịch vụ đáp ứng được những đòi hỏi của khách hàng.

(2)    Trong doanh nghiệp, có thể thống nhất được mọi nỗ lực của tất cả các cán bộ, lôi kéo được sự tham gia của mọi thành viên vào các hoạt động cải tiến, nâng cao chất lượng một cách đồng bộ tạo ra một hệ thống hoạt động nhịp nhàng.

(3)    Trong quá trình thực thi TQM, việc phân tích quá trình sản xuất và chất lượng bằng các công cụ thống kê cho phép nghiên cứu chính xác hơn các kết quả thu được và nguyên nhân của chúng.

(4)    Việc áp dụng TQM một cách rộng rãi là một cơ sở vững chắc để tiếp thu, quản lý và cải tiến các công nghệ nhằm nâng cao khả nâng cạnh tranh của sản phẩm trên nhiều lĩnh vực.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng sau khi triển khai áp dụng TQM là phải điều tiết và phát hiện những chỗ cần phải thay đổi, cải tiến. Vì thế, cần phải đánh giá đúng đắn hệ thống TQM để làm cơ sở đưa ra những quyết định chính xác, tránh những sai lầm lập lại.

Kiểm tra hệ thống TQM  là phải tiến hành phân tích hoạt động của toàn bộ hệ thống TQM, các phương pháp đảm bảo chất lượng ở doanh nghiệp, quản lý cung ứng ở người thầu phụ, các phương pháp giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng, việc đảm bảo chất lượng ở từng giai đoạn từ thiết kế đến phân phối. Thực chất của công tác kiểm tra hệ thống TQM là sự kiểm tra quá trình, các phương pháp cũng như hiệu quả của nó. Dựa vào mục đích đánh giá, người ta chia việc kiểm tra thanh 4 loại :

-         Kiểm tra của người đặt hàng đối với hệ thống quản trị chất lượng ở doanh nghiệp người cung cấp.

-         Kiểm tra quản trị chất lượng để cấp giấy chứng nhận các loại.

-         Kiểm tra quản trị chất lượng theo các yêu cầu riêng để tặng các giải thưởng tương ứng.

-         Cố vấn, kiểm tra quản trị chất lượng.

-         Tự kiểm tra (thanh tra nội bộ) do doanh nghiệp tự tiến hành nhằm nắm bắt được thực trạng và điều chỉnh.

Mỗi loại kiểm tra đều có yêu cầu và mục đích riêng cho nên việc xem xét đánh giá dựa trên cơ sở đối chiếu với các tiêu chuẩn khác nhau. Do đó, những tiêu chuẩn sau đây là những yêu cầu đối với việc tự đánh giá là chủ yếu.

 5.2.1.-Đường lối và nhiệm vụ :

                        Để đánh giá tiêu chuẩn nầy cần phải xác định rõ :

                                    1.-Đường lối trong lĩnh vực quản trị, chất lượng và quản trị chất lượng.

                                    2.-Các phương pháp xác định đường lối, nhiệm vụ.

                                    3.-Sự phù hợp và mức độ nhất quán của các nhiệm vụ.

                                    4.-Việc áp dụng phương pháp thống kê.

                                    5.-Mức độ thấu hiểu của mọi thành viên trong doanh nghiệp về nhiệm vụ.

                                    6.-Sự phù hợp giữa các kế hoạch dài hạn và ngắn hạn của doanh nghiệp.

5.2.2.-Tổ chức và hoạt động của hệ thống :

                                    1.-Sự xác định rõ ràng về quyền hạn và nhiệm vụ và tính hợp lý của chúng.

                                    2.-Sự hợp tác giữa các phòng ban, bộ phận.

                                    3.-Việc quản trị và sử dụng nhân viên.

                                    4.-Sử dụng các kết quả hoạt động của các nhóm chất lượng.

                                    5.-Những biện pháp tự kiểm tra, đánh giá hệ thống quản trị chất lượng của doanh nghiệp.

5.2.3.-Đào tạo và huấn luyện :

                                    1.-Chương trình đào tạo và các kế hoạch, đối tượng, vai trò và kết quả đào tạo.

                                    2.-Hướng dẫn, phổ biến ý nghĩa của quản trị chất lượng.

                                    3.-Hướng dẫn áp dụng các phương pháp thống kê và mức độ sử dụng phương pháp thống kê của các thành viên.

                                    4.-Tình hình hoạt động của các nhóm chất lượng.

                                    5.-Phương pháp đề xuất các kiến nghị.

5.2.4.-Phương pháp thu thập thông tin, phổ biến và ấp dụng chúng :

                                    1.-Các nguồn thông tin, phương pháp thu nhận thông tin.

                                    2.-Qui mô của hệ thống thông tin (trong và ngoài doanh nghiệp)

                                    3.-Việc phổ biến, hệ thống vận chuyển thông tin giữa các bộ phận.

                                    4.-Tốc độ phổ biến thông tin (sử dụng máy móc thiết bị)

                                    5.-Phân tích thống kê thông tin và áp dụng thông tin.

5.2.5.-Khả năng phân tích công việc :

                                    1.-Khả năng lựa chọn vấn đề và đề tài phân tích.

                                    2.-Tính hợp lý của các phương pháp phân tích

                                    3.-Aïp dụng các phương pháp thống kê trong phân tích.

                                    4.-Phân tích các vấn đề, tính đúng đắn của các kết quả.

                                    5.-Việc sử dụng các kết quả phân tích.

                                    6.-Hiệu quả thực tế của các kiến nghị đã đề xuất dựa trên cơ sở phân tích.

5.2.6.-Tiêu chuẩn hóa :

                                    1.-Hệ thống các tiêu chuẩn đang có thế nào

                                    2.-Các phương pháp, kế hoạch xem xét, thay thế các tiêu chuẩn.

                                    3.-Thu thập các tiêu chuẩn.

                                    4.-Aïp dụng và hiệu lực các tiêu chuẩn.

5.2.7.-Kiểm tra :

Cần xem xét, đánh giá trên những mặt sau :

                                    1.-Tình trạng hệ thống kiểm tra chất lượng, kiểm tra chi phí                         cho   chất                               lượng      và tình hình sản xuất (số lượng, chất lượng).

                                    2.-Các điểm kiểm tra và đối tượng được kiểm tra.

                                    3.-Việc áp dụng các phương pháp thống kê (biểu đồ, đò thị)

                                    4.-Kết quả hoạt động của các nhóm chất lượng.

                                    5.-Các điều kiện thực tế doanh nghiệp cho việc tiến hành kiểm tra.

5.2.8.-Đảm bảo chất lượng :

                                    1.-Các phương pháp nghiên cứu sản phẩm mới.

                                    2.-Cải tiến chất lượng (các kế hoạch, qui mô)

                                    3.-Kỹ thuật an toàn và đề phòng trách nhiệm pháp lý đối với chất lượng sản phẩm.

                                    4.-Kiểm tra quá trình công nghệ và cải tiến quá trình nầy.

                                    5.-Các khả năng của quá trình công nghệ.

                                    6.-Đo lường và kiểm tra.

                                    7.-Kiểm tra công suất sản xuất (thiết bị, thực hiện công việc thầu phụ, cung ứng vật tư, kỹ thuật, bảo dưỡng)

                                    8.-Hệ thống đảm bảo chất lượng và việc kiểm tra hệ thống nầy.

                                    9.-Aïp dụng các phương pháp thống kê.

                                    10.-Đánh giá và kiểm tra chất lượng.

                                    11.-Các điều kiện thực tế để đảm bảo chất lượng.

5.2.9.-Các kết quả :

                                    1.-Các kết quả đo lường.

                                    2.-Các kết quả khác, chất lượng, hiệu quả, sữa chữa, thời hạn giao hàng, giá cả, lợi nhuận, an toàn, môi trường.

                                    3.-Các kết quả dự kiến.

                                    4.-Sự phù hợp giữa kết quả dự kiến và thực tế.

5.2.10.-Các kế hoạch :

                                    1.-Chiến lược khắc phục các thiếu sót, trục trặc.

                                    2.-Các kế hoạch tiếp theo.

                                    3.-Sự kết hợp của các kế hoạch về chất lượng với kế hoạch dài hạn của doanh nghiệp.